Logo

Abbasqulu ağa Bakıxanovun çap olunmuş əsərləri ictimaiyyətə təqdim edilib

29.05.2024 11:47 151 baxış
IMG

Xəzər Universitetində Azərbaycan tarixşünaslıq elminin əsasını qoyan mütəfəkkir alim, şair və ədib Abbasqulu ağa Bakıxanovun əsərlərinin təqdimatı olub.

Bu barədə "Tehsil.biz"ə AMEA-dan bildirilib.

Təqdimat mərasimi maarifpərvər alim Abbasqulu ağa Bakıxanovun anadan olmasının 230-cu ildönümü münasibətilə Xəzər Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Mövlana Ədəbi-Fəlsəfi Araşdırmalar İnstitutunun dəstəyi ilə təşkil edilib.

Görkəmli mütəfəkkirin yubileyi ərəfəsində “Təhzibi-əxlaq” və “Mirat ül-cəmal” əsərlərinin əlyazma nüsxələri Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin dissertantı, Güney Azərbaycandan olan tədqiqatçı, “Səminketab İraniyan” müəssisəsinin qurucusu və müdiri Hədiyyə Zəhra Əhmədi və Mövlana Ədəbi-Fəlsəfi Araşdırmalar İnstitutunun qurucusu və həmtəsisçisi Şəhram Oromi tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunaraq, əsərlərin orijinal mətni, müqəddimə, qeyd və şərhləri ilə birlikdə çap edilib.

Tədbiri giriş sözü ilə Xəzər Universitetinin təsisçisi, Direktorlar və Qəyyumlar Şurasının sədri professor Hamlet İsaxanlı açaraq görkəmli maarifçi, yazıçı, ensiklopedik zəka sahibi Abbasqulu ağa Bakıxanovun zəngin həyat yolundan, yaradıcılığından, Azərbaycan tarixşünaslığındakı rolundan danışıb.

Daha sonra çıxış edən Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru Milli Məclisin deputatı, akademik Rafael Hüseynov Abbasqulu ağa Bakıxanovun tərcümə və nəşr olunan əsərlərinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Akademik Rafael Hüseynov bildirib ki, “Təhzibi-Əxlaq” əsəri 1980-cı illərdə tanınmış tərcüməçi-alim Məmmədağa Sultanov tərəfindən tərcümə edilib, lakin sovet dövründəki mövcud ideoloji-siyasi yanaşma bu əsərin tam şəkildə Azərbaycan oxucusuna çatdırılmasına mane olub. Alim qeyd edib ki, bu əsərlərin yeni tərcümədə və farsca orijinal mətnləri ilə birlikdə yenidən oxucu auditoriyasına təqdim edilməsi Abbasqulu ağa Bakıxanovun dərin məzmunlu və əhatəli yaradıcılığı ilə bağlı gələcək tədqiqatlar üçün yeni cığırların açılmasına zəmin yaradır.

Tədbirdə əsərləri tərtib və tərcümə edən müəlliflərdən Şəhram Oromi çıxış edərək “Təhzibi-əxlaq”ın Abbasqulu ağa Bakıxanovun ən qiymətli əxlaqi-fəlsəfi əsərlərindən biri olduğunu söyləyib. O, bu əsəri əvvəllər ilk dəfə aşkar edib oxuculara təqdim edən mərhum şərqşünas alim Məmmədağa Sultanovun və əsərin AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılan əlyazma nüsxəsi ilə tanış olmaq üçün onlara yardım göstərən institutun sabiq icraçı direktoru, mərhum professor Paşa Kərimovun xatirəsini hörmətlə yad edib. Şəhram Oromi “Təhzibi-əxlaq”ın yenidən tərcümə olunaraq ayrıca kitab şəklində ədəbi ictimaiyyətə təqdim edilməsində əsas məqsədin müasir dövrdə oxucuları, xüsusilə gəncləri böyük mütəfəkkir Abbasqulu ağa Bakıxanovun dəyərli fikirləri ilə tanış etmək olduğunu bildirib.

Abbasqulu ağa Bakıxanovun əsərlərinin digər tərtibçisi və tərcüməçisi Hədiyyə Zəhra Əhmədi isə diqqətə çatdırıb ki, müəlliflər tərəfindən Abbasqulu ağa Bakıxanovun 1831-1837-ci illərdə fars dilində nəsrlə yazılmış “Təhzibi-əxlaq” əsəri Azərbaycanda və İranda mövcud olan dörd əlyazma nüsxəsi əsasında çapa hazırlanıb, tərcümə və şərh edilib. 1829-cu ildə fars dilində irfani mövzuda yazılmış mənzum “Mirat ül-cəmal” əsərinin isə Tehranda İran Milli Kitabxanası və Sənədlər Mərkəzində saxlanılan yeganə və tam əlyazma nüsxəsi əsasında ilk dəfə elmi-tənqidi mətni hazırlanıb, xülasə şəklində Azərbaycan dilinə tərcümə olunub. O, oxuculara təqdim edilən “Mirat ül-cəmal” əsərinin Azərbaycanın tanınmış sufi şairi Şeyx Mahmud Şəbüstərinin “Gülşəni-raz” məsnəvisinə yazılan ən gözəl nəzirələrdən biri olduğunu bildirib.

Mərasimdə AMEA-nın Abbasqulu ağa Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun şöbə müdiri professor Şahin Fazil, Yasamal rayon MKS-nin Mirzə Şəfi Vazeh adına Mərkəzi Kitabxanasının müdiri Lətifə Məmmədova, hər iki əsərin tərcümə redaktoru, Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin Beynəlxalq əlaqələr və dünya muzeyləri şöbəsinin böyük elmi işçisi filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Gülnar Əqiq, Əlyazmalar İnstitutunun əməkdaşı Aytən Quliyeva çıxış edərək təqdim olunan əsərlər haqqında fikirlərini bölüşüblər.

Sonda Bakıxanovlar nəslinin layiqli davamçısı, görkəmli bəstəkar, Xalq artisti, “Şöhrət” ordenli professor Tofiq Bakıxanov çıxış edərək Abbasqulu ağa Bakıxanovun əsərlərini tərtib və tərcümə edən müəlliflərə, eləcə də təqdimat mərasiminin təşkilatçılarına minnətdarlığını bildirib.

Təqdimat mərasimi şeir və musiqi dəqiqələri ilə davam etdirilib. Təbrizli xanəndə Cavid Hüseyn, kamança ifaçısı, Xalq artisti Munis Şərifov və Hədiyyə Zəhra Əhmədi öz ifaları ilə iştirakçılara xoş anlar bəxş ediblər. Tədbirdə, həmçinin professor Şahin Fazilin Abbasqulu ağa Bakıxanova nəzirə yazdığı şeirləri səsləndirilib.

Xəbər lenti